Ginekologpsycholog

BLIŻEJ ZDROWIA I NATURY

Ginekologpsycholog Dorośli i medycyna,Dorośli i psychologia Depresja poporodowa i inne okołoporodowe zaburzenia psychiczne

Depresja poporodowa i inne okołoporodowe zaburzenia psychiczne



I jest, nowy Standard Organizacyjny Opieki Okołoporodowej (SOOO), który zwraca uwagę na depresję poporodową. Warto omówić zaburzenia psychiczne pojawiające się u niektórych kobiet w ciąży i w połogu.

Zaburzenia psychiczne związane z ciążą i połogiem to (podaję również, ilu procent pacjentek to dotyka):

• Smutek/przygnębienie poporodowe (40-60%)
• Zaburzenia depresyjne (7-13%),
o Zaburzenia depresyjne poporodowe (7-30%)
• Choroba afektywna dwubiegunowa (1-1,5%)
• Hipomania poporodowa  (10-20%)
• Psychoza poporodowa (0,5%)

• Zaburzenia lękowe (uogólnione, fobie np. tokofobia)
• Zaburzenia snu
• Zaburzenia odżywania
• Zaburzenia obsesyjno-kompulsywne
• i inne

Co to jest depresja?

Epizod depresyjny według ICD-10 (Międzynarodowa Statystyczna Klasyfikacja Chorób i Problemów Zdrowotnych)

Przez minimum 2 tygodnie przynajmniej 2 z poniższych objawów:

  • Nastrój obniżony w stopniu nieprawidłowym dla danej osoby, przez większość dnia i prawie każdego dnia,
  • utrata zainteresowań i radości,
  • zmniejszenie energii lub zwiększone męczenie się.

(oraz dodatkowo mogą pojawić się)

  • Spadek zaufania lub szacunku do samego siebie,
  • Nieracjonalne wyrzuty sumienia lub nieuzasadnione poczucie winy,
  • Nawracające myśli o śmierci lub samobójstwie, albo zachowania samobójcze,
  • Zmniejszona zdolność myślenia lub koncentracji uwagi,
  • Zmiany aktywności psychoruchowej (pobudzenie/ zahamowanie)
  • Zaburzenia snu (bezsenność, problem z zasypianiem, budzeniem się, itp.)
  • Zaburzenia apetytu

Depresja okołoporodowa/poporodowa

perinatal lub postpartum/postnatal/peurperal depression

Kiedy:
w pierwszym roku po porodzie (występuje jeszcze przed nim i utrzymuje się po urodzeniu dziecka )

Uwaga: w ciąży i połogu naturalne jest być zmęczoną, niedospaną

Początek skryty, objawy są powolne, nie zwracają uwagi,

a przecież istnieje ryzyko rozwoju ciężkiej depresji lub samobójstwa!

Kobieta w depresji poporodowej

Jaka jest: np. wycofana, płaczliwa, napięta

Co czuje:

  • CIERPIENIE
  • napięcie
  • niska samoocena, poczucie małej atrakcyjności
  • trudności/brak możliwości w sprawowaniu opieki nad dzieckiem
  • Czuje się winna, że zawodzi siebie, dziecko, rodzinę
  • Czuje się złą matką
  • Obsesyjnie boi się skrzywdzenia dziecka, martwi się nadmiernie o stan zdrowia dziecka
  • Lub ma myśli natrętne dotyczących skrzywdzenia siebie lub dziecka

Co robi:

  • Płacze
  • Ma problemy ze snem (śpi za mało lub za dużo)
  • Ma trudności w okazywaniu pozytywnych emocji osobom bliskim
  • Unika kontaktów z innymi ludźmi
  • Nie może się skupić/skoncentrować
  • Niechętnie ujawnia objawy
  • (bo stygmatyzujemy choroby psychiczne;
    społeczeństwo uważa, że macierzyństwo jest szczęśliwe)
  • Może nie zgłaszać się na umówione wcześniej wizyty
  • Ma problem z podjęciem najprostszych decyzji
  • (uwaga na podejmowanie ważnych decyzji życiowych)

Oczywiście, nie wszystkie objawy muszą wystąpić naraz, wystarczy kilka.

Czynniki ryzyka depresji poporodowej

Na jakie pacjentki należy zwrócić szczególną uwagę?

  • Bardzo ważny wywiad psychiatryczny:
    • epizody depresyjne! ,
      • poporodowe,
    • zespół napięcia przedmiesiączkowego,
    • jakakolwiek diagnoza psychiatryczna,
    • zaburzenia lękowe
  •  Poród przedwczesny/ dziecko o niskiej masie urodzeniowej
  • Bezrobotne
  • Choroby przewlekłe
  • Wsparcie społeczne niewystarczające, zwłaszcza w związku
  • Osobowość neurotyczna

Często mówi się o depresji poporodowej. A przecież w ciąży też te objawy mogą się pojawić.

Smutek poporodowy

maternal/maternity//postpartum/postnatal/peurperal blues/sadness syndrome, ‘baby blues’

  • Zespół łagodnych objawów zaburzeń nastroju
  • w ciągu pierwszych 3–5 dni połogu
  • czas trwania: od kilku godzin do 10 dni
  • zwykle ustępuje samoistnie
  • prawdopodobny czynnik ryzyka depresji poporodowej lub poporodowych zaburzeń lękowych
  • Maternal blues wydaje się być bardziej właściwą nazwą, bo przecież nie objawia się u dziecka.

Objawy smutku poporodowego

  • umiarkowane obniżenie nastroju
  • dysforia (przejawiająca się w drażliwości, napięciu oraz nadmiernej wrażliwości na bodźce)
  • niestabilność emocjonalna
  • płaczliwość
  • nastawienie hipochondryczne
  • zaburzenia koncentracji uwagi
  • ból głowy
  • zmniejszenie łaknienia
  • uczucie wrogości wobec partnera

Psychoza poporodowa

postpartum psychosis

• najpoważniejszy i najrzadszy stan,

• nagły, gwałtowny, objawy narastają bardzo szybko

  • u ok.0,1-2 % kobiet
    • szerokie pojęcie :
    – zaburzenia nastroju (depresja i manie) z objawami psychotycznymi
    – schizofrenia
    – psychozy spowodowane np. zakażeniem, brakiem wit. B 12, zaburzeniami tarczycy).
    Głębokie zaburzenia psychiczne:
    • dezorientacja
    • omamy (halucynacje), czyli fałszywe spostrzeżenia zmysłowe
    • urojenia, czyli fałszywe przekonania
    • wahania nastroju
    • bezsenność

    Przykłady zaburzeń :
    • urojeniowe przekonania o popełnionym przewinieniu, czekającej karze, chorobie;
    • zachowania dziwaczne,
    • omamy słuchowe, wzrokowe,
    • przesadna religijność.

Realne zagrożenie samobójstwem!
Dzieciobójstwo dotyka 4% kobiet z psychozą poporodową

Manifestacja wyprzedzająca choroby afektywnej dwubiegunowej
Wymaga hospitalizacji, intensywnego nadzoru leczenia

Hipomania poporodowa
postpartum hypomania, ‚baby pinks’

  • To najsłabiej poznane zaburzenie,
  • Jakby przeciwność „baby bluesa”.
  • Uważa się, też że może być manifestacją choroby afektywnej dwubiegunowej (w której na jednym biegunie – depresja, a na drugim – mania).
  • Stan może być pożądany przez dzisiejsze społeczeństwo – stąd trudno go rozpoznać i diagnozować.

 

  • Do objawów w hipomanii poporodowej zalicza się
    • Drażliwość
    • Zwiększoną aktywność
    • Wielomówność
    • Gonitwa myśli
    • Zmniejszona zapotrzebowanie na sen.

Teoretycznie nie zaburza funkcjonowania człowieka.
Rozpoznanie u pacjentki jest ważne z powodu tego, że jest bardziej narażona na depresję poporodową.

Czym jest hipomania?
Epizod hipomaniakalny w ICD -10

  • dłużej utrzymująca się „poprawa” nastroju,
  • zwiększenie energii i aktywności
  • wzmożone samopoczucie dotyczące wydolności fizycznej i psychicznej „mogę wszystko”
  • gadatliwość,
  • spoufalanie się,
  • wzmożenie popędu seksualnego

 

To skrót z moich wykładów z Konferencji Interdyscyplinarnej „Macierzyństwo krok po kroku” (23.05.2018, Gdańsk) oraz z Konferencji ProMama (05.04.2013, Gdańsk).

Pamiętajcie, nie piszę tego po to, aby Was straszyć. Chciałabym Was uczulić na to, co może się już działo, dzieje lub może się zdarzyć u Was lub u Waszych bliskich lub znanych Wam osób.

Ja sama przeszłam „baby bluesa„. Płakałam kilka dni po porodzie. Wiem, że w takiej sytuacji wsparcie rodziny jest bezcenne.

W następnym artykule o stresie poporodowym (jako PTSD), zaburzeniach lękowych, narzędzia i wiele innych ciekawych tematów.

Literatura:
Haran C, van Driel M, Mitchell BL, Brodribb WE. Clinical guidelines for postpartum women and infants in primary care-a systematic review. BMC Pregnancy Childbirth. 2014;14:51.
Cox JL, Holden JM, Sagovsky R. Detection of postnatal depression. Development of the 10-item Edinburgh Postnatal Depression Scale. Br J Psychiatry. 1987;150:782–6.
Kroenke K, Spitzer RL, Williams JB. The PHQ-9: validity of a brief depression severity measure. J Gen Intern Med. 2001 Sep;16(9):606–13.
Maliszewska K, Bidzan M, Swiatkowska-Freund M, Preis K. Medical and psychosocial determinants of risk of postpartum depression: a cross-sectional study. Acta Neuropsychiatr. 2017 May;1–9.
Maliszewska K, Bidzan M, Swiatkowska-Freund M, Preis K. Personality type, social support and other correlates of risk for affective disorders in early puerperium. Ginekol Pol. 2016;87(12):814–9.
Jaeschke R, Siwek M, Dudek D. Poporodowe zaburzenia nastroju – update 2012.Postpartum mood disorders – update 2012. Neuropsychiatr i Neuropsychol. 2012;7(3):113–21.
Myers ER, Aubuchon-Endsley N, Bastian LA, Gierisch JM, Kemper AR, Swamy GK, et al. Efficacy and Safety of Screening for Postpartum Depression. Rockville MD; 2013.
Koszewska I. O depresji w ciąży i po porodzie. Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL; 2010. 150 p.
Matthey S. Are we overpathologising motherhood? J Affect Disord. 2010 Jan;120(1–3):263–6.
Borysewicz K. Edynburska skala depresji poporodowej. Postępy Psychiatr i Neurol. 2000;9:71–7.
Kossakowska K. Kwestionariusz rozpoznawania objawów depresji poporodowej – polska adaptacja i psychometryczna ocena kwestionariusza Postpartum Depression Screening Scale ( PDSS ). Postępy Psychiatr i Neurol. 2012;21(2):123–9.
Hanley J., Zaburzenia psychiczne w ciąży i połogu, Wrocław, Elsevier, 2012

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *